Modern Osmanli Ordusunda Alaylilar ve Mektepliler

Modernlesme caginda Osmanli toplumu sürekli ikilik yasamistir. Eski ve yeni, kadim ve cedid, tedenni ve terakki, muhafazakar ve yenilikci, medreseli ve mektepli, alayli ve mektepli bu düalizmin ifade bicimleridir. Son dönem Osmanli tarihi, bu ikiligin degisik boyutlarinin tezahürleriyle doludur. Merkezinde terakki ilerleme ve tedenni gerileme kavramlarinin bulundugu bu görünümler, gerilemenin nasil bitirilecegi ve gelismenin nasil gerceklestirilecegi üzerine odaklanmistir. Osmanli modernlesmesinin icinde tasidigi bu dualizm, entelektüel tartismalarin konusunu teskil ettigi gibi, ayni zamanda ferdi tercihlerin, siyasi gelismelerin ve sosyal catismalarin da gizli ve acik konusu haline gelmistir. Her alanda görülen bu ikilik orduda daha cok hissedilmistir. Yeniceri Ocaginin kaldirilmasindan sonra, yeni kurulmaya calisilan ordu ve askeri mektepler; yeni anlayis, yeni yasayis ve yeni teknolojilerle bicimlendirilmeye calisilmistir. Ordu askeri mecburiyetlerden dolayi modernlesmeye zorlanan ilk kurum oldugundan, Batidan gelen fikir ve pratiklerin tasiyicisi rolünü üstlenmistir. Bu olgu ister istemez ordu icinde ikiligin gelismesine zemin hazirlamistir. Batidan gelen egitim ve yasam bicimini temsil eden subaylara mektepli, kadim olani temsil edenlere de alayli denilmisti, Mektepli zabitler Bati tarzi askeri mekteplerden mezun olurlarken, alayli zabitler kislalarda yetismislerdir. Baslangicta sadece bir mensubiyeti anlatan bu kavramlar, zaman icinde zenginleserek bir dünya görüsünü anlatmaya baslamislardir. Mektepli ve alaylilar arasinda ortaya cikan fikri ve pratik catismalar, ayni zamanda Osmanli modernlesmesinin serüyenin ve icerigini de ortaya koymustur. Elinizdeki bu kitap, tarihimizin bugüne kadar uzanan bir kavgasini anlamaya ve yorumlamaya yönelik bir cabadir.