Padisahi Devirmek

Padisahi Devirmek, 1859 ve 1867 yillarinda Istanbulda aciga cikarilan iki isyan hazirligi üzerinden iktidarin devrilmesi girisimlerinin Osmanli siyasi hayati ve zihniyet evrenindeki izdüsümlerini ele aliyor. Bu kapsamli arastirmasinda Burak Onaran, 17. yüzyildan itibaren imparatorlukta yasanan hal girisimlerinin seyrini, bu eylemleri düzenleyenleri ve taleplerini tarihsel bir bütünlük icine yerlestiriyor. Yeniceri Ocaginin kaldirilmasindan 1826 sonraki dönemde, Kuleli Muahedesi ve Meslek Cemiyeti mensuplarinin kalkistigi padisahi devirmeye yönelik ilk iki girisimi ayrintili sekilde inceliyor. Saniklarin ifadeleri ve diplomatik yazismalar gibi ilk kez kullanilan belgelerden de hareketle, hem olaylari kendi tarihsel baglami icerisinde yeniden anlatiyor hem de tarihsel anlatinin zaaf ve imkanlarini tartismaya aciyor. Kuleli ve Meslek muahedeleri hakkinda daha önceki calismalarin hemen hepsi elebaslarina odaklanmisti. Bu calismada ise birer alt bölüm, adl takibata dahil edilmis herkesin biyografilerinin, toplumsal cevrelerinin ve aile profillerinin insasina hasredilmistir. Kitabin öncelikli amaci, bu iki siyasi muahedenin tarihini yeniden yazmak; yapilarini ve stratejilerini mercek altina almak, mensuplarinin siyasi taleplerine, motivasyonlarina ve sosyal profillerine isik tutmaktir. Calismanin bu baglamda temel meselesi, Tanzimatin ilk otuz yillik döneminde, siyasi iktidarin yapisinin, özellikle tebaanin ve padisahin konumunun giderek nasil degistigini anlamaktir. - Burak Onaran