Osmanlilarda Esrar ve Esrarkesler

Hayaller Sancaginin Kuru Sarhoslari Osmanlilarda Esrar ve Esrarkesler, kimileri icin bela olan, kimileri icinse baska dünyalarin kapilarini aralayan essiz bir sirrin Anadoludaki ilginc serüvenini ele aliyor. Esrarin, yarattigi kuru sarhosluk karsisinda tahtindan olmak istemeyen sulu sarhoslugun müsebbibi sarapla kavgasini, Tanriya dolaysiz yoldan ulasmayi arzulayan dervisler elinde ayinlerin degismez bir parcasi haline gelisini kendine konu ediyor. Toplumun her kesiminden kisiler arasina sokularak hekimler elinde ilacken, sokaklarda akla düsman bir zehre, sairler ve edipler elinde vazgecilmez edibi bir motife, firsatcilar gözünde gelire nasil dönüstügünü ve idarenin bunu önlemeye yönelik sarf ettigi binbir türlü cabayi, tüm serüveniyle, detayli, incelikli ve eglenceli bir anlatimla okura sunuyor. Bugün adi anildiginda cogunlukla ahlaki ve yasadisi cagrisimlar uyandiran esrar, son birkac yüzyilin deney tüplerinde yaratilan tehlikeli yapay hazlarindan efsanelerle örülü benzersiz gecmisiyle ayrilir. Sinirlandirilmasi güc tarihi, elden ele degisen birbiriyle celiskili sayisiz rolle doludur. Yarattigi bugün dahi merak konusu hallerle esrar, kiminde korkaklarin cesaret, kederlilerin nese, iktidarsizlarin sehvet, hayalgücü yoksunlarinin ilham kaynagi; kiminde uyumsuzlarin direnis, avarelerin avuntu, manevi kaslari zayiflarin esrime araci; kiminde ise düpedüz beladir. Onur Gezer